Recensie: ‘Wandola. Hoe Boeddha verdwijnt uit Cambodja’

In ‘Wandola. Hoe Boeddha verdwijnt uit Cambodja’ beschrijft Volkskrant-journalist Wil Thijssen de ontwikkelingen in Kampong Kleang. Een vissersdorpje op palen aan het Tonlé Sap Meer in dit Zuidoost-Aziatisch land. In 2010 kwam ze er voor de eerste keer. Gefascineerd door de inwoners en de gemeenschap keert ze sindsdien regelmatig terug.

Ze doet niet alleen verslag van de vriendschappen die ze sluit. Maar ook over de veranderingen van Cambodja in een dictatoriale éénpartijstaat waar de Chinezen steeds meer de touwtjes in handen krijgen, corruptie en tegenwerking van overheidsambtenaren, de dagelijkse strijd om te overleven en het verdwijnen van een authentieke traditionele dorpsgemeenschap. Thijssen logeert in een hete oncomfortabele kamer bij een lokale familie. Ze hebben hun huis omgedoopt tot guesthouse, dat die naam eigenlijk niet mag dragen. Zij noemt het een hotelkamer uit een griezelfilm. De verslaggeefster is de allereerste toerist die daar wil overnachten en wordt aanvankelijk beschouwd als een bezienswaardigheid uit een andere wereld.

Rouwceremonie

Ondanks de taalbarrière weet de ‘bezienswaardigheid’ diepgaande vriendschappen te smeden met de inwoners, die omgekeerd de ‘witte’ journaliste in hun hart sluiten. Ze komt in aanraking met geesten en rituelen, uitbuiting en armoede, onwil en een onverschillige overheid die zijn eigen burgers aan hun lot overlaat. Heel aangrijpend is het gedetailleerde verslag in een van de tien hoofdstukken van een rouwceremonie met de daarbij horende rituelen rondom een dorpsgenoot die is overleden.

 

Toeristensector Cambodja

Door de opkomst van het toerisme en dat steeds meer buitenlandse gasten het ‘echte Cambodjaanse platteland willen ervaren’ komt er steeds meer welvaart naar he dorp, beschijft Thijssen. Zo komen er steeds meer voorzieningen zoals stroom, overnachttingsmogelijkheden en restaurantjes aan huis. Er wordt flink verbouwd en geïnvesteerd. Maar aan de andere kant verdwijnt de traditionele gemeenschap razendsnel en raakt het gigantische meer uitgeput. De visstand wordt namelijk ernstig bedreigd door onder meer stuwdammen in de verderop gelegen Mekong rivier waar China voor verantwoordelijk is. In tien jaar tijd ziet de schrijfster hoe het dorp  bevangen raakt door het toerisme. De Cambodjaanse toeristensector was jarenlang de snelstgroeiende ter wereld. Maar kampt nu met een terugval van tachtig procent. Zo ook in Kampong Kleang. Wat de gemeenschap op eigen kracht heeft opgebouwd in jaren tijd is in enkele maanden tenietgedaan. De getroffen dorpelingen kunnen nergens een beroep op doen, de visserij is in elkaar gestort en heeft geen factor van betekenis meer.

 

Tijden van weleer

Een van de hoofdpersonen is Mr. Long Nith. Hij en ‘zijn’ dorpelingen zijn hard getroffen door de Corona-crisis. Hij vertaalt en was voorheen visser. Zijn baan als dorpsleraar is hem ook bijna ontnomen omdat de meeste scholen dicht moesten het afgelopen jaar. Via hem weet de auteur goed door te dringen in de levens van inwoners van Kampong Kleang en hoe het leven zich in tien aar tijd heeft ontwikkeld en aangepast aan de tijd. Ze blikt terug op tijden van weleer.

In het nabijgelegen Seam Reap de uitvalsbasis naar de tempels van Angkor, logeert ze als ze daar arriveert in het ‘Het Geestenpaleis’. Qua inrichting en omgeving haast een spirituele plek zoals ze het beschrijft. Bij haar laatste bezoek is daar niets meer van overgebleven. Als ze met mister Long naar Sihanoukville vliegt is ze bijna in shock als ze de aftakeling ziet van dit voormalige backpackersmekka met zijn paradijselijke witte zandstranden en wuivende palmbomen. Ze treft er een grote Chinese bouwput aan. Weer een bewijs dat de ziel uit het land dreigt te verdwijnen.

Wandola

Wat de titel betreft deze passage: “Ik hoor iets wat ik hier nog niet eerder heb gehoord. Ik schrik ervan. ‘Wandola!’ roept een klein kind, een peuter nog, terwijl het zijn armpje naar me uitstrekt. ‘Wandola!’ Hij vraagt om geld. Een dollar. Hij bedelt.” Een voorbeeld hoe het boek een prachtig vlot geschreven verslag is over de teloorgang van een land en een veerkrachtige jonge ambitieuze bevolking die steeds weer tegen muren oploopt. En ook nog eens fraai vormgegeven met de kaart van Kampog Klaeng en een sfeervolle foto van het dorp onder een halve maan. De opbrengst gaat naar Long Nith en zijn familie.

Wandola. Hoe Boeddha verdwijnt uit Cambodja
Wil Thijssen
Uitgeverij Prometheus
264 pagina’s
ISBN: 9789044645743
€ 21,90

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *